Tentoonstelling “Scholen in Noord”

Thomas van Villanovaschool 54_55 klas 6
Thomas van Villanovaschool
1954/1955, klas 6

Naar school gaan is eeuwenlang het voorrecht van de kinderen van adel en aan de kerk verbonden elite geweest. Scholing op het platteland en in arbeiderskringen bleef lang een vrome wens. Toch waren er ook in dorpen en stadjes wel schooltjes. Elke gemeente had z’n eigen regels voor het onderwijs en eisen aan de leerkracht. Daarin kwam pas eenheid onder invloed van Napoleon in de Bataafse Republiek. Er werden zekere eisen aan de onderwijzer gesteld, maar dat waren vooral eisen op het terrein van zijn godsdienstige overtuiging. Wel kwam er jaarlijks een schoolinspecteur langs die vaststelde hoe het onderwijs werd aangepakt en richtlijnen voor verbetering uitvaardigde.
Zo werd de jongens van de dorpsschool in Durgerdam verboden in de klas hun klompen aan te houden, omdat ze daarmee zoveel lawaai maakten dat het van iets leren eigenlijk niet kwam.

In de 19e eeuw had elk dorp wel een schooltje, waar van tijd tot tijd jongens en ook meisjes het onderwijs volgden, althans voor zover ze niet nodig waren om thuis te hooien of zieke familieleden te verzorgen. De meester was behalve zaterdagmiddag elke dag op school met lesgeven in touw en de zaterdagmiddag was hij er ook, want dan moest hij het schoolgebouw grondig schrobben. En op zondag was hij de koster, luidde de kerkklokken en deed als het nodig was dienst als doodgraver.
Een grote verbetering vormde het Kinderwetje van Van Houten uit 1874. Kinderen mochten tot hun 12e jaar niet meer in fabrieken werken. Op het land en in het huishouden overigens nog wel. Maar de echte ommekeer kwam in 1900, toen door de Tweede Kamer de eerste Leerplichtwet werd aangenomen. Kinderen werden verplicht om van hun 6e tot 12de jaar naar school te gaan.
Dat besluit werd overigens maar net aan met 50 tegen 49 stemmen genomen. Als het 50 tegen 50 was geweest, zou de wet er niet zijn door gekomen. Die ene stem werd niet uitgebracht doordat de geachte afgevaardigde Schimmelpenninck net de dag ervoor van z´n paard was gevallen. Het paard was verstandiger geweest dan zijn berijder, fluisterden de voorstanders van de wet.
De afgelopen eeuw zijn er nog heel veel veranderingen in het onderwijs aangebracht. Wie vroeger – zo´n 50 of 60 jaar geleden – op school heeft gezeten, kijkt in een modern klaslokaal z´n ogen uit. En omgekeerd natuurlijk.

1ste klas - Kinselmeerschool
Kinselmeerschool
1972, klas 1

Het centrum van de tentoonstelling wordt gevormd door een kleine honderd klassenfoto´s die ons door vroegere bezoekers van lagere / basisscholen in Noord zijn geleverd. De veranderingen van leerlingen, onderwijzend personeel en de klaslokalen in ruim een eeuw tijd zijn van de chronologisch opgehangen foto’s af te lezen.
Daarnaast zijn twee klaslokalen gereconstrueerd. Een klas uit ongeveer 1950, met origineel meubilair, geleend van het Schoolmuseum te Ootmarsum. Met uit een nog eerdere periode bijvoorbeeld de plak, de pechvogel, het aap/noot/mies leesplankje en de inktpot met de kroontjespen. En een moderne klas met touchscreen (aanraakscherm) van de firma KG/Rolf, een instructietafel, de klassenregels en een aantal luizenzakken.
Aandacht wordt besteed aan de Joodse school die Noord ooit rijk was, aan het driedaagse uitstapje van de hoogste klas, aan de architectuur van de schoolgebouwen, de historische ontwikkeling van het onderwijs in ons land en de reünieën die worden gehouden.

De tentoonstelling was te zien van 2 augustus tot en met 30 november 2014.

 

Fotogalerij van de opening en de opbouw van de tentoonstelling

De toespraak van een echte leraar tijdens de opening
De toespraak van een echte leraar
tijdens de opening
De moderne klaslokaal met touchscreen

De moderne klaslokaal met touchscreen
De moderne klaslokaal met touchscreen

Klaslokaal uit de jaren vijftig”
Kijken of je klassenfoto erbij staat

Kijken of je klassenfoto erbij staat
De werkgroep die deze tentoonstelling heeft verzorgd.

Alle klassenfoto opgeplakt aan de muren
Het uitzoeken en sorteren van alle klassenfoto's
Het uitzoeken en sorteren van
alle klassenfoto’s
Aangeven op de kaart waar de scholen zich bevinden.
Dmv. spelden aangegeven op de kaart
waar de scholen zich bevinden.
Het ophangen van diverse kaarten

Het ophangen van diverse kaarten
De werkgroep die deze tentoonstelling heeft verzorgd.
De werkgroep die deze tentoonstelling
heeft opgebouwd.

 

Terug